.
.
.

تماس با ما

هیات رئیسه

كمیسیون‌ها

دبیرخانه

نقشه سایت

Home

 

         مجلـس جوانـان نهـادی فـراگیـر

نگاهی اجمالی به جایگاه مجلس جوانان در کشورهای مختلف

  مقدمه:

  پیشرفت های بشری در سده های اخیر, دستاوردهای متعددی در ابعاد علمی, فرهنگی, سیاسی و اجتماعی به همراه داشته است؛ به نحوی که توانسته است دروازه های توسعه و پیشرفت را به روی جهانیان بگشاید.

توسعه و تجهیز منابع انسانی و اهتمام به امور جوانان, به عنوان سرمایه ی پایدار, و تلاش همه جانبه برای جلب مشارکت و اعتماد آنان به عنوان سرمایه های آینده ی هرکشور از جمله ی این دستاوردها بوده است.

یکی از تجارب مؤثر و موفق عصر حاضر, تشکیل مجلس با جوانان و یا برای جوانان است. این اقدام بیش از 60 سال قدمت دارد و در حال حاضر تقریباً در همه ی کشورهای توسعه یافته و در بسیاری از کشورهای در حال توسعه, مجلس جوانان شکل گرفته است.

نخستین مجلس جوانان به طور رسمی در سال 1963 در ایالت کویین لند, ایالات متحدۀ آمریکا تأسیس شد. 160 جوان از سرتاسر ایالات متحده برای حضور در این مجلس که دو هفته به طول انجامید حاضر شدند و این مراسم در شورای قانونگذاری مجلس "کویین لند" برگزار شد.

این تجربه سپس به کشورهای استرالیا, انگلستان, ایتالیا, فرانسه, سوییس, ژاپن, سنگاپور, هندوستان, نیوزلند, ایران, لبنان, تایلند و بسیاری از دیگر کشورهای جهان منتقل شد.

گرچه شروع این اقدام از کشورهای توسعه یافته بود؛ اما در طی کمتر از دو دهه این تجربه به کشورهای در حال توسعه نیز منتقل شد؛ به نحوی که حتی در برخی از کشورهای اسلامی مانند ایران مجلس جوانان در قالب دانش آموزی در سال 2001 و در سطوح مدرسه ای, منطقه ای, استانی و در پایان ملی با مشارکت نزدیک به چهار میلیون دانش آموز متوسطه با انتخاباتی آزاد شکل گرفت و با حضور سیدمحمد خاتمی رئیس جمهوری اسلامی ایران افتتاح شد و هم اکنون دومین دوره آن در حال فعالیت است. و یا در لبنان, مجلس جوانان از توفیق نسبتاً بالایی برخوردار است و در حال حاضر این مجلس هر سه ماه یک بار با حضور رئیس مجلس لبنان تشکیل می شود و با جوانان تبادل نظر      می گردد.

هم اینک در بیش از 110 کشور جهان, مجلس جوانان با اشکال دولتی و غیردولتی, دانش آموزی و جوانان به طور عام تشکیل شده است که از میان مجالس مذکور, حداقل 28 مجلس اختصاص به دانش آموزان دارد.

اول - مجالس جوانان کارکردها و راهبردها

1- مجالس آموزشی جوانان:

این مجالس با کارکردهای آموزشی و به منظور آشنایی جوانان با وظایف مجالس قانون گذاری, اعم از نحوه و روند تصویب قوانین, تشکیل می شوند و از این طریق اعضای مجلس جوانان از نزدیک با چرخه گردش کار مجلس و عملکرد نمایندگان آن آشنا می شوند.

2- مجالس مشورتی جوانان:

تعدادی از مجلس جوانان جهان به عنوان مجمع مشورتی نهادهای مرتبط با امور جوانان فعالیت می نمایند, مصوبات این مجالس لازم الاجرا نبوده و صرفاً به ارایه راهبرد در زمینه های ارجاعی و یا مبتلا به جامعه جوان کشورها می پردازند. نمونه این گونه تشکل ها را می توان در کشورهایی نظیر استرالیا, انگلستان و ایران دید.

3- مجالس جوانان در قالب NGO های بزرگ:

اعم فعالیت های این مجالس در چارچوب خدمات عمومی, برگزاری سمینارها و نشست ها به منظور جلب مشارکت جوانان در کشورهایی است که سطح مشارکت جوانان در آنها پایین است. مجلس جوانا سوئیس از این نوع است این مجلس با ترتیب دادن منوهای گروهی موجبات آشنایی با فرهنگ و تمدن کشورهای مختلف را برای اعضای خود فراهم می آورد.

 

4- مجالس جوانان قانون گذار:

در برخی از کشورها به دلیل تجارب موفق مجلس جوانان, حق قانون گذاری نیز به این مجالس اعطاء شده و چارچوب این قانون گذاری تنها در حوزه مسایل جوانان می باشد. کشورهایی نظیر آمریکا, استرالیا و کانادا از این نوع مجالس جوانان برخوردارند.

با توجه به مطالعات تطبیقی انجام شده, مهم ترین کارکرد مجالس جوانان, کارکرد آموزشی و تربیتی است. بالا بردن روحیۀ اعتماد به نفس, تقویت روحیۀ خود باوری, ایجاد فرصت برای جوانان به منظور مشارکت در مسایل مهم کشور و جهان, ایجاد امکان برای بیان بلاواسطۀ مسایل جوانان از سوی خود آنان, ترویج فرهنگ گفتگو در میان دولتمردان, اطلاع رسانی مناسب دربارۀ وضعیت جوانان, آماده سازی جوانان برای ورود به دنیای بزرگسالان و پذیرفتن مسئولیت های مهم اجتماعی, از مهم ترین کارکردها و نتایج تشکیل مجالس جوانان در دهه های اخیر بوده است.

  دوم- مروری بر روند شکل گیری و اهداف مجالس جوانان جهان

  نحوۀ شکل گیری مجالس جوانان در کشورهای مختلف, به شرح زیر است:

الف- در برخی از کشورها, انتخاب اعضای مجلس به صورت آزاد و از طریق مدارس انجام می شود. در مدارس, افراد واجد شرایط کاندیدا می شوند و دانش آموزان نمایندگان خویش را از میان آنان انتخاب می نمایند. در مرحلۀ بعد, اعضای مجلس از میان نمایندگان مدارس مختلف انتخاب می شوند. انتخابات مجلس جوانان انگلستان تقریباً بدین نحو برگزار می شود, با این ویژگی که در این کشور, این اقدام توسط مؤسسه ای خاص انجام می شود؛ انتخابات از چارچوب استانداردی برخوردار است. هرفرد جوانی در محدودۀ سنی معین می تواند در این انتخابات شرکت نماید.

عمدۀ فعالیت اعضای مجلس جوانان انگلستان, بحث و تبادل نظر دربارۀ مسایل مختلف می باشد. صدور قطعنامه ها و بیانیه ها نیز در حیطه ی فعالیت های این مجلس است. گردش کار مجلس جوانان انگلستان, مشابه مجلس اعیان انگلستان است این مجلس در زمینه های آموزشی و مسایل جوانان و موضوعاتی همچون محیط زیست ابراز نظر می نماید. ادارۀ مجلس و نظارت بر آن توسط حزب و کابینه انجام می شود و اعضای مجلس قدرت تصمیم گیری دارند.

ب- در برخی از کشورها مانند لبنان, مجلس جوانان توسط نمایندگان مجلس ملی تشکیل می شود. بر این اساس, نمایندگان مجلس می توانند با انتخاب یک جوان زیر 25 سال از حوزۀ انتخابیۀ خود و معرفی وی به مجلس ملی, اعضای مجلس مشورتی جوانان را در کشور تشکیل دهند. در نتیجه, شیوۀ تشکیل مجلس جوانان, به یک معنا انتصابی است. هرچند ممکن است برخی از نمایندگان برای گزینش این قبیل افراد از انتخابات آزاد در حوزۀ انتخابیۀ خود بهره گیرند.

 

ج- شیوۀ سهمیه ای, شکل دیگری از نحوه ی تشکیل مجالس جوانان است. بر این اساس, اعضای مجلس جوانان را ترکیبی از اعضای سازمان ها و نهادهای مرتبط با امور جوانان, اعم از دولتی یا غیردولتی تشکیل می دهند و انتخابات آزاد وجود ندارد. این ترکیب که به نحوی نمایندۀ  همۀ افکار و آرای مربوط به امور جوانان می باشد, از جامعیت و فراگیری بسیار بالایی برخوردار است و می توان گفت که تبلور واقعی آرا و عقاید جوانان یک کشور است. گرچه وجود چنین مجالسی ممکن است امر تصمیم سازی و همکاری در تدوین قوانین را با کندی مواجه نماید, اما هم نشینی این اعضا با یکدیگر, تبادل اطلاعات و تجارب و نشست های متعدد آنان با همدیگر, دارای فواید فراوانی است که نمی توان به سادگی از آن گذشت.

مدل پارلمان جوانان اروپا ( EYP) تقریباً متأثر از الگوی مذکور است. پارلمان جوانان اروپا در سال 1987 میلادی در «فونتن بلوی فرانسه» بنا نهاده شد. این پارلمان تجربۀ بی نظیری را برای جوانان اروپا که مایلند در ساختن اروپای آینده نقش داشته باشند, فراهم می کند.

پارلمان جوانان اروپا, ترکیبی از دانش آموزان مدارس, دانشجویان دانشگاه ها و جوانان علاقه مند به عضویت در پارلمان می باشد. هدف اصلی پارلمان, ارتقای سطح آموزش جوانان اروپایی و در اختیار قرار دادن فهرستی به جوانان 16 تا 22 ساله برای حضور در یک تجربۀ عملی مثبت آموزشی است. این پارلمان طرح آموزشی متناسب با نیازهای جوانان ساکن اروپا را فراهم آورده است تا بتوانند با افکار و فرهنگ های سایر ملل آشنا شوند؛ به تفاوت ها احترام بگذارند؛ راهکارهایی را به یکدیگر بیاموزند و دلایل همکاری های بین المللی را درک نمایند. این پارلمان نهادی است که در آن جوانان اروپایی می توانند عقاید خود را عاری از انگیزه های  سیاسی ابراز نمایند. در این پارلمان دانش آموزان اروپایی به حضور هر چه بیشتر در این فرآیند دمکراتیک و انجام طرح های فردی با تفکری مستقل و آزاد ترغیب می شوند.

پارلمان جوانان اروپا هرسال دو یا سه جلسۀ پنج روزه را برپا می دارد که هر کدام از جلسات در کشوری خاص برگزار      می شود. هم چنین حداقل 4 کشور همیشه به عنوان ناظر حضور دارند. این پارلمان دانش آموزان, دانشجویان, استادان و معلمان کشورهای اروپایی را گرد هم جمع می کند.

د- در برخی از کشورها, مجالس جوانان به دلیل پایین بودن روحیه ی مشارکت مردم, به صورت داوطلبانه و در قالب NGO ها و از طریق تکمیل فرم شکل می گیرد. کنگره ی جوانان تبت که برا ی تجدید استقلال تبت تلاش می کند, از این نوع است. سازمان استقلال طلب « تبت » (TYL) بزرگترین و فعال ترین سازمان غیردولتی « تبت » است و در سراسر جهان, بیش از 15000 عضو دارد.

TYL دراکتبر سال 1970 تحت سرپرستی مرد مقدسی به نام « دالای لاما » شروع به کار کرد. نخستین اعضای این مجلس, گروهی از جوانان تبتی بودند که دوره های تحصیلی مدرن و سنتی را طی کرده بودند. اهداف و مقاصد این سازمان عبارتند از: از خود گذشتگی برای اعتلای کشور و پیشرفت جامعه, با بهره گیری از راهنمایی ها و رهنمودهای « دالای لاما » و اجرای قوانین مذهبی و دنیوی تبت؛ حفظ وحدت ملی؛ حفظ مذهب و فرهنگ و سنت های واحد تبتی و تلاش برای استقلال تبت.

کنگرۀ جوانان تبت از طریق تأسیس نمایندگی های مستقیم و غیرمستقیم در مناطق گوناگون جهان و اطلاع رسانی دربارۀ تهاجم چین و انتشار کتب, نشریات و گزارش های گوناگون درباره ی تبت در سطح جهانی, برای حفظ استقلال تبت کوشش می کند.

 

  

   سوم- مروری بر اهداف تشکیل مجالس جوانان:

برخی از فعالیت های مجالس جوانان در سطوح مختلف, چنین است:

الف- ایجاد روحیه خودباوری در جوانان برای این که بتوانند در جامعه ابراز وجود نمایند و کسب اطمینان از این که توسط همسالان خود حمایت خواهند شد.

آشنا ساختن جوانان با نظام انتخابات, تشویق دانش آموزان به طرح نظرات و پیشنهادهای خود از دیگر کارکردهای مجالس جوانان است. همکاری های متقابل مجلس دانش آموزی با مدرسه, باعث ایجاد زمینۀ لازم برای گسترش آگاهی های دانش آموزان می شود.

ترویج فرهنگ مشارکت جویی, تعاون, همکاری و مسئولیت پذیری در قالب فعالیتهای گروهی و جمعی از دیگر اهداف راهبردی تأسیس مجالس جوانان می باشد.

چرا که مجالس جوانان فضا و فرصت مناسبی برای گفتگو و مفاهمه جمعی بین نسلی است که آینده بشریت را رقم خواهد زد.

  چهارم- مجالس جوانان و کشورهای در حال توسعه :

امروز در کشورهای در حال توسعه شور و شوق خاصی برای ایجاد تغییرات در روابط اجتماعی ایجاد شده است و به راهکارهای مشارکت جوانان و نوجوانان در عرصه های مدیریتی جامعه اندیشیده می شود. کشورهای مذکور پرورش روح شهروندی مبتنی بر دموکراسی را در گرو تأسیس نهادهای مدنی جوانان و علی الخصوص مجالس جوانان جستجو می کنند.

به گونه ای که در کشورهای دموکراتیک نو رسیده ای همچون گرجستان, جمهوری مولداوی و اسلوونی پارلمانهای جوانان به صورت جدی شکل گرفته اند. در تیمور شرقی چند روز پیش از استقلال در ماه مه 2002 پارلمان         دانش آموزی تشکیل شد تا بتواند توصیه های خود را به دولت جدید تقدیم کند.

در سال 2000 در آلبانی پارلمانهای منطقه ای جوانان به صورت پروژه هایی آزمایشی در استانهای اشکودر و جیروکاستر راه اندازی شد, پارلمانهایی که تأثیرات مثبت راه اندازی آنها بانی گسترش پارلمان به چهار ناحیه دیگر در سال 2001 انجامید و تا سال 2002 حدود 80 درصد آلبانی را در برگرفت.

انتخابات این پارلمان هر 2 سال یک بار انجام می شود و هر پارلمان دو هفته یکبار تشکیل جلسه می دهد. همه پارلمانهای منطقه ای به منظور تشکیل اجلاس سالانه در پایتخت کشور تیرانا, گردهم می آیند و مسائل خود را با نمایندگان بزرگسال پارلمان ملی در میان می گذارند.

 

از جمله ابتکارهای این پارلمان مبارزه با کاوش برای یافتن نفت در تالاب نارتس که از لحاظ زیست محیطی بسیار ارزشمند است بود.

در تایلند بیش از 200 نماینده جوان, از جمله نوجوانان دچار معلولیت, از مدارس هر 76 استان, به مدت 3 روز در پارلمان ملی خود گردهم آمدند و پیرامون مسائل متعدد به بحث, شناسایی و تبادل نظر پرداخت به گونه ای که وصول

گزارش پارلمان مذکور به هیأت دولت تایلند باعث شد تا مشارکت جوانان به عنوان یکی از سیاستهای دولت اتخاذ گردد.

یا در اردن, دانش آموزان حدود 3500 نماینده را انتخاب می کنند تا در 18 کنفرانس جداگانه که در سطح استانداری ها برای بحث و تبادل نظر پیرامون امور مؤثر در زندگی جوانان تشکیل می شوند شرکت نمایند. این نمایندگان به نوبه خود 350 نماینده را برای شرکت در کنفرانس ملی انتخاب می کنند. این کنفرانس ملی طرحی جدید برای پارلمان کودکان و نوجوانان تهیه و سپس 120 عضو آن را انتخاب می کند. اعضای منتخب مانند نمایندگان پارلمان بزرگسالان برای چند سال در جایگاه نمایندگی ایفای وظیفه می نمایند.