طرح با برگزاری انتخاباتی هماهنگ در 30 درصد دبیرستانهای ایران آغاز گردید و نمایندگان منتخب دانش آموزان مدارس برای پیگیری نظرات و پیشنهادات همکلاسی های خود فعالیت خود را آغاز نمودند.

همزمان با برگزاری این طرح پروژه ای پژوهشی برای سنجش میزان تأثیرگذاری و اثربخشی این طرح مشارکتی در ارتقای روابط اجتماعی حاکم بر ساختار مدیریتی مدارس با نمونه آماری 2607 نفر از دانش آموزان دبیرستانی برگزار شد.

نتایج پژوهش مذکور مؤید این حقیقت بود که 5/93% از مخاطبان با انتخاب گزینه های خوب و خیلی خوب از برگزاری طرح مذکور استقبال نموده بودند, 5/75% برگزاری انتخابات را مثبت ارزیابی نمودند که حاکی از ارزش گذاری بسیار بالای مشارکت اجتماعی دانش آموزان بود, 3/81% اثر انتخابات در تغییر نگرش دیگران را خوب ارزیابی نمودند و 4/93% دانش آموزان انتخابات شوراها را مفید دانستند و 8/90% آنان قشر دانش آموز را واجد صلاحیت برای مشارکت معرفی نمودند.

9/78 درصد معتقد بودند که مشارکت آنان مانع پیشرفت تحصیلی نیست و حدود 90 درصد اظهار نظر کردند که مشارکت اجتماعی به فرآیند یادگیری ایشان آسیبی نمی رساند.

نتایج مذکور وزارت آموزش وپرورش را در اجرای طرح مصمم تر نمود به گونه ای که طرح شوراهای دانش آموزی در سال تحصیلی 79-1378 در قریب به 70% مدارس متوسطه به مرحله اجرا درآمد.

استقبال بالایی که از طرح به عمل آمد بانی تدوین طرحی برای راه اندازی شوراهای دانش آموزی در سطح شهرستانها و سطح بالاتر استانها نمود.

حائزین بالاترین نمایندگان مدارس در قالب مجامع عمومی در مناطق و شهرستانها گردهم آمدند تا اعضای شوراهای دانش آموزی مناطق را انتخاب نمایند و حائزین بالاترین آراء مناطق به استانها رفتند تا در انتخاباتی آزاد نمایندگان خود را برای عضویت در شوراهای دانش آموزی استانها انتخاب کنند.

به این صورت بود که شوراهای دانش آموزی در سطوح بالا شکل گرفتند و قریب به 15 هزار دانش آموز منتخب فعالیت خود را در سطوح مختلف آغاز نمودند.  

میزان استقبال دانش آموزان از این طرح ملی و مشارکت بالای آنها وزارت آموزش وپرورش را به آغاز مطالعات برای راه اندازی مجلس دانش آموزی واداشت.

براساس طرحی که پس از مطالعات فراوان تطبیقی و ارزیابی فعالیت پارلمانهای جوانان و دانش آموزی کشورهای مختلف تدوین گردید از هراستان خواسته شد که 8 نفر از منتخبین شورای دانش آموزی استان را ( 4 نفر پسر و 4 نفر دختر) برای شرکت در نشستی که جنبه تأسیسی داشت, مهرماه 1380 عازم تهران نمایند.

نمایندگان انتخاب و برای شرکت در نشستی که در ساختمان مجلس شورای ملی سابق ( اولین نماد شورا و پارلمان در ایران ) برپا بود به سمت تهران حرکت نمودند.

نشست با سخنرانی سید محمد خاتمی, رئیس جمهوری اسلامی ایران پیرامون ضرورت مشارکت نسل جوان در عرصه سیاستگذاریها و تصمیم گیریها افتتاح شد و نمایندگان منتخب ظرف 3 روز حضور در تهران پیرامون روشهای تأسیس مجلس دانش آموزی با همدیگر به گفتگو پرداختند.

و با صدور بیانیه ای ضمن طرح مطالبات خود از مسئولین و متولاین نهادهای اجتماعی خواستار تأسیس رسمی پارلمان دانش آموزی شوند.

موضوع تأسیس مجلس دانش آموزی در شورای عالی آموزش وپرورش که عالی ترین جایگاه قانون گذاری پیرامون آموزش وپرورش است مورد بررسی فراوان قرار گرفت و پس از کار کارشناسی فراوان اساسنامه مجلس دانش آموزی تدوین و تصویب شد.

براساس اساسنامه مذکور اهداف تأسیس مجلس دانش آموزی به شرح زیراست:

1. ترويج فرهنگ مشاركت جويي، تعاون وهمكاري و مسئوليت پذيري و زمينه سازي براي مشاركت فكري و عملي دانش آموزان در عرصه هاي مختلف آموزش و پرورش.

2. ترويج فرهنگ گفتگو و مشورت بين دانش آموزان.

3. بهره گیري از نظرات دانش آموزان در اصلاح قوانين و مقررات و طرح و برنامه هاي مرتبط با آنها.

4. آشنا كردن دانش آموزان با مقوله هاي اجتماعي، سياسي و اقتصادي داخلي و خارجي.

5. تقويت روحيه خودباوري، خود اتكائي و اخلاق اجتماعي.

6. تقويت هويت اسلامي و ايراني و تحكيم و ترويج ارزشهاي انقلاب اسلامي.

  شورای عالی آموزش وپرورش با قائل شدن نقش و جایگاه مشورتی برای مجلس دانش آموزی وظایف و اختیاراتی به شرح زیر برای مجلس دانش آموزی تعیین نمود.

1. بحث و بررسي پيرامون مسائل و مشكلات دانش آموزان.

2. بحث و بررسي پيرامون مقررات تحصيلي و انضباطي و ارائه طرحها و پيشنهادهاي مناسب براي بهبود آن.

3. بحث و تبادل نظر در مورد راهكارهاي تقويت تربيت ديني، اخلاقي و اجتماعي دانش آموزان و تقدير از دانش آموزاني كه در زمينه هاي ديني، اجتماعي، علمي، هنري و ساير زمينه ها فعاليت برجسته اي داشته اند.

4. بحث و بررسي پيرامون چگونگي بهينه سازي روابط بين عوامل انساني در مدرسه.

5. بحث و بررسي پيرامون برنامه هاي درسي و فعاليت هاي فوق برنامه و ارائه پيشنهاد براي غني سازي آنها.

6. بحث و بررسي پيرامون انتظارات متقابل دانش آموز و خانواده و جامعه و ارائه پيشنهاد براي نزديك ساختن انتظارات به يكديگر.

7. اظهار نظر در مورد پيش نويس طرحها و لوايح مرتبط با دانش آموزان كه از طريق وزارت آموزش و پرورش، شوراي عالي آموزش و پرورش، يا مجلس شوراي اسلامي ارجاع مي شود.

8. بررسي و تعيين شيوه‏هاي تكريم و تجليل دانش آموزان از مقام و منزلت معلم.

9. بحث و بررسي پيرامون مسائل نوجوانان در خصوص كار و آينده شغلي.

10. بحث و بررسي درباره وظايف و حقوق نوجوانان در جامعه، خانواده و مدرسه.

11. بحث و بررسي و پيشنهاد راهكارهاي مناسب براي تقويت هويت فرهنگ اسلامي ايراني دانش آموزان.

12. ارتباط و تبادل تجربيات با مجالس دانش آموزي مشابه در ديگر كشورها.

13. بحث و تبادل نظر در مورد چگونگي مشاركت دانش آموزان در فعاليتهاي آموزشي، پرورشي و اجرايي مدرسه.

تبصره ـ وزارت آموزش و پرورش و سازمان دانش آموزي پيشنهادهاي مجلس دانش آموزي را مورد توجه قرار داده و با فراهم نمودن امكانات اجرايي و قانوني زمينه اجراي آنها را تسهيل خواهند كرد.

براساس مصوبه فوق الذکر مجلس دانش آموزی هر 2 سال یکبار با انتخابات آزاد فرآیندی براساس نمایه شماره 1 با انتخاب 150 نماینده تشکیل و با برگزاری 4 نشست رسمی به ایفای وظایف و اختیارات خود اهتمام می نماید.

انتخابات اولین دوره رسمی آن با مشارکت قریب به چهار میلیون نفر دانش آموز دوره متوسطه در سه مرحله از تاریخ 25 مهرماه لغایت 5 دی ماه سال 1380 در قالب فرآیندی هم بسته برگزارگردید. مرحله اول انتخابات در تاریخ 25 مهرماه در 18609 دبیرستان برگزار و اعضاء شوراهای دانش آموزی مدارس انتخاب شدند. پس از برگزاری این مرحله شورای سیاستگذاری انتخابات تشکیل و با تدوین دستورالعمل اجرایی انتخابات و جدول سهمیه بندی استانها, متناسب با جمعیت دانش آموزی دوره متوسطه ستاد انتخابات را در دبیرخانه مجلس دانش آموزی تشکیل داد و ستاد مذکور از طریق دو بازوی اجرایی و نظارتی خود که شامل:

هیأت اجرایی انتخابات مرکب از مدیران اجرایی, پشتیبانی, رسانه ای که, جمعاً 203 نفربودند و هیأت نظارت بر انتخابات که مرکب از معتمدین, نمایندگان مجلس شورای اسلامی, نماینده شورای عالی آموزش و پرورش, نماینده معاونت نظری و مهارتی و اعضاء دوره مؤسسان مجلس دانش آموزی که جمعاً 145 نفر بودند نسبت به طراحی مکانیزم اجرای فرآیند انتخابات نظارت نمودند. هفته دوم و سوم آذرماه, انتخابات در 710 حوزه انتخابیه درکلیه مناطق, نواحی و شهرستانها با مشارکت قریب به 19 هزار نفر از منتخبین شوراهای دانش آموزی مدارس با حضور 1420 نفر از ناظرین دانش آموز در کمال صحت برگزار و از4260 نفر شرکت کننده,2130  نفردختر و 2130 نفر پسر برای عضویت در شوراهای دانش آموزی مناطق انتخاب گردیدند. پس از اجرای انتخابات, نظرات ناضرین و گزارشهای واصله در هیأتهای استانی مورد بحث و بررسی قرار گرفت. مباحثات به تأیید انتخابات 690 حوزه انتخابی انجامید, انتخابات 19 حوزه نیازمند اصلاح شناخته شد و انتخابات یک حوزه انتخابیه ابطال گردید.

مرحله سوم انتخابات که ایجاد فضایی برای تشکیل پارلمانهای استانی بود در 29 حوزه انتخابیه با پیام ریاست محترم جمهوری برگزار گردید. در این مرحله 1420 نفر از منتخبین مدارس در قالب مجامع عمومی شوراهای دانش آموزی استانها گردهم آمدند تا نسبت به انتخاب شورای دانش آموزی استانها و نمایندگان مجلس    دانش آموزی اهتمام نمایند. 232 نفر عضو شورای دانش آموزی استانها و از میان ایشان 150 نفر حائزین بالاترین آراء به عنوان نمایندگان مجلس دانش آموزی انتخاب شدند لازم به ذکر است که 4 نفر از 150 نفر منتخب فوق الذکر نماینده اقلیت های رسمی کشور- ارمنی, یهودی, آشوری و زرتشتی- می باشند که از طریق برگزاری انتخابات در استانهای اصفهان, تهران, آذربایجان غربی, یزد انتخاب و معرفی گردیدند. همچنین سازمان آموزش و پرورش استثنایی یک نماینده جهت حضور در پارلمان در ستاد برگزاری مجلس دانش آموزی معرفی نمود که موردتأئید قرار گرفت.

شایان به ذکر است که اعتبار نامه نمایندگی 81 پسر و 66 دختر برای عضویت در پارلمانی که 6/44 درصد آن را دختران, 4/55 درصد آن را پسران تشکیل می دهند به تصویب رسیده است. از نکات قابل توجه این دوره از انتخابات, حضور و کسب آرای قابل توجه توسط دانش آموزان شهرستانهای کوچک و مناطق محروم می باشد, به گونه ای که 107 نفر از اعضاء که به عبارتی 4/74 درصد از جمعیت پارلمان را تشکیل می دهند- از شهرستان های کوچک و 6/26 درصد از مراکز استان ها انتخاب شدند.